Fundacja dla Przejrzystości i Przewidywalności Decyzji Administracyjnych

Pusta Kartka

slot machine, gambling, gaming

11-9-4 i super szansa 5. Wiecie, co znaczy skrót TLI? TOTOLOTEK LEKOWYCH INNOWACJI

Jest! Minister Zdrowia opublikował listę technologii lekowych o wysokim poziomie innowacyjności.

11-9-4 w tytule wpisu to liczby technologii lekowych o wysokim poziomie innowacyjności rekomendowanych przez różne podmioty spośród 22. Tymi podmiotami o których rozstrzygnięciach wiemy, była Rada Przejrzystości, Prezes AOTMiT i Rzecznik Praw Pacjenta.

Rada wypowiedziała się nawet dwa razy: w opinii z 22 lutego 2021 r. zarekomendowała 11 technologii, a w opinii z 31 marca 2021 r. 4 technologie.

Rzecznik Praw Pacjenta wypowiedział się w sposób bardziej złożony i zarekomendował kilka leków a kilka w pewnym sensie warunkowo. Wychodzi, że łącznie zarekomendował 9 leków. 

Widać staranie Rzecznika, aby merytorycznie uzasadnić opinię. BRAWO! Pan i szefowany przez Pana urząd jesteście promyczkiem nadziei w systemie, który uzasadnienia traktuje jako zbędny balast.

Minister Zdrowia miał ustawowy obowiązek zasięgnąć opinii konsultantów krajowych z danej dziedziny medycyny. O te opinie Fundacja wystąpiła wczoraj do ministra, opublikujemy je jak tylko otrzymamy.

Skończyło się na 5 lekach na liście Ministra Zdrowia. Dlaczego te a nie inne? Nie wiadomo, brak uzasadnienia merytorycznego. W zasadzie brak jakiegokolwiek uzasadnienia. 

Po prostu królewski herold zadął w trąbkę i krzyknął: Poddani! Oto lista! 

A poddani słuchają jak król był łaskawy. Dziękujemy, naprawdę. 

Taki tryb podejmowania bardzo ważnych decyzji o tym, które leki będą miały szansę uzyskać finansowanie ze środków publicznych, budzi jeszcze inne skojarzenia. 

“11, 9, 4 i super szansa 5” to jak wyniki totolotka. W tegorocznym losowaniu wylosowano 5 technologii lekowych.

Wygląda na to, że skrót TLI, który zafunkcjonował w odniesieniu do technologii lekowych o wysokim poziomie innowacyjności powinniśmy od dziś rozwijać jako TOTOLOTEK LEKOWYCH INNOWACJI.

🤷

Sensacja! Fundacja udostępnia zaginiony fragment pewnej reklamy z dedykacją dla min. Miłkowskiego. Czy już blisko #KONIECwidzimisizmu?

Wiecie, że w maju stuknie czwarty rok walki Fundacji o bardziej sprawiedliwe decyzje refundacyjne w najbardziej elementarnym wymiarze tej sprawiedliwości: przedstawianiu rzetelnych merytorycznych uzasadnień zgodnych z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, a przede wszystkim ZDROWEGO ROZSĄDKU?

Oczywiście te początki były ciche i delikatne, ale potem Fundacja i ja osobiście podjęliśmy ryzyko przejścia Rubikonu cichego proszenia czy niemal błagania Pana Ministra i podjęliśmy działania w mediach społecznościowych. I powiem Wam szczerze, bez tego upubliczniania nic byśmy nie osiągnęli.

Skąd nastrój na podsumowanie? Możliwe, że pierwszy etap walki o zupełne fundamenty sprawiedliwych decyzji czyli merytoryczne uzasadnienia decyzji refundacyjnych odnoszące się do kryteriów ustawowych właśnie będziemy zamykali. Petycja do Sejmu dojrzewa w Komisji ds. Petycji, za chwilę będzie przygotowana opinia prawna Biura analiz Sejmowych, pojawią się pierwsze odpowiedzi organizacji branżowych na apel Fundacji o 3xTAK: Tak dla merytorycznych uzasadnień, Tak dla szkoleń z art. 31 Kpa i Tak dla szkoleń z uzasadnionego przewidywania.

Wiem, że są tacy, którym wydaje się, że brak merytorycznych uzasadnień to taka drobnostka i w zasadzie chcieliby zapytać “Dlaczego nie może Pan odpuścić?” Dla nich odpowiedź ma prokurator Chuck Rhoades z serialu Billions:

Ale gdzie tu sensacja? Będzie teraz. 

Pamiętacie kultową reklamę piwo bezalkoholowego Bosman? Piwa, które jest [mrug] bezalkoholowe oczywiście.

Fundacja odnalazła zaginiony fragment kampanii wizerunkowej opartej na tym wątku. Możliwe, że to jakaś wczesna wersja robocza, szkic ideowy. A może to była artystyczna wizja przesłuchania urzędnika, który odpowiada za to uporczywe uchylanie się od dopełniania obowiązków? Chyba jednak bardziej wywiad i pierwsza próba tłumaczenia się z niedopełniania tych obowiązków. To taka próba, która jest skazana na niepowodzenie, a która poprzedza rzetelne przeprosiny obywateli.

Nie nam rozstrzygać te szczegóły, ale najważniejsze, że te 10 sekund nagrania idealnie pasuje do obecnej sytuacji z decyzjami refundacyjnymi. Oglądajcie i przekazujcie koleżankom i kolegom. Miłego dnia!  

Fundacja wzywa Ministra Zdrowia do zaprzestania praktyk sprawiających wrażenie urzędniczego „bullyingu” wobec Fundacji, która odważnie publicznie mówi niewygodną prawdę o braku merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji. Jakie to praktyki? Czytajcie

Czy urzędniczy “bullying” brzmi groźnie? Przeczytajcie jak brzmi to pismo podpisane przez pana Macieja Miłkowskiego, podsekretarza stanu w MZ.

Kto przeczytał, ten poczuł wydźwięk tego pisma: jakiś nieznośny pieniacz nie dość, że co rusz składa jakieś wnioski, to jeszcze, sabotażysta jeden, celowo nie odbiera odpowiedzi. Wszystko z niezrozumiałej ale rozpoznawanej przez ministra wewnętrznej potrzeby trollowania ministerstwa i utrudniania pracy urzędnikom.

A teraz zobaczcie jak w rzeczywistości brzmi pismo, na które minister dał taką odpowiedź:

Czy pismo Fundacji rzeczywiście daje powód do takiej zupełnie wyjątkowej (delikatne określenie) odpowiedzi wysokiego urzędnika Najjaśniejszej Rzeczypospolitej?

Wg mnie nie, ale jestem tylko obywatelem trochę aktywnym w obszarze sprawiedliwych decyzji administracyjnych i generalnie poprawy funkcjonowania władzy publicznej w Polsce.

Fundacja wysłała odpowiedź do pana ministra. Całość odpowiedzi tutaj:

Sami oceńcie kto tu jest agresorem i wychodzi z pewnej właściwej roli społecznej.

Ostatnio mam wrażenie, że minister staje się coraz bardziej nerwowy w relacjach z Fundacją. To może świadczyć pozytywnie o szansach Fundacji i nas wszystkich na naprawdę SPRAWIEDLIWE decyzje refundacyjne: rzetelnie i przejrzyście uzasadnione merytorycznie.

Właśnie przed chwilą skończyłem wypowiedź na spotkaniu Rady Organizacji Pacjentów dotyczącą wczorajszego pisma z trzema pytaniami, które Fundacja wysłała do aktywnych organizacji pacjentów w Polsce i innych ważnych uczestników systemu refundacji leków. Pan Minister B. Chmielowiec zapewnił, że na pytania Fundacji odpowie, a pismo przekaże do członków Rady Organizacji Pacjentów. Brawo, dziękuję.

Przy odpowiedziach na te pytania rozstrzygnie się, czy pasuje nam wyznaczony kąt, w którym mamy stać jako pacjenci i z którego będziemy posłusznie wychodzić, żeby powarczeć na władzę, czy też podejmiemy decyzję o faktycznym udziale we władzy. Jak zawsze dla maluczkich taki udział wiąże się z odpowiedzialnością paradoksalnie dużo większą niż ministrów, ale tylko w ten sposób możemy stać się PARTNERAMI dla dotychczasowych władców.

Czy nasza emancypacja i wzmocnienie będzie pasować dotychczasowym władcom? Rzadko kiedy ten, kto ma władzę, chętnie się nią dzieli z innymi, zwykle tworzy pozorne rozwiązania, które niedoświadczonym osobom dają poczucie udziału ale w praktyce bez żadnego wpływu.

To, co teraz nastąpi, to realne sprawdzam dla nas wszystkich. Niektórzy z racji pełnionych ról społecznych i instytucjonalnych nie mogą pozostać z boku. Życzę im, żeby zdążyli się włączyć choćby w ostatniej chwili, bo jak nie zdążą, to będzie trochę wstydu za sprzeniewierzenie się tym rolom i zadaniom.

Powodzenia i odwagi! Celem jest sprawiedliwsza Polska. Każdy z nas może czynić nasz kraj sprawiedliwszym każdego dnia. Dziś to Ty możesz zadziałać, żeby nasz cel przybliżyć – otwarcie poprzeć 3XTAK w pytaniach Fundacji.

3xTAK: TAK dla merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji ref.; TAK dla uczenia organizacji pacjentów o możliwości udziału w postępowaniu ref. na prawach strony; TAK dla uczenia organizacji pacjentów o prawie do uzasadnionego oczekiwania – decyzji ref. wynikającej z decyzji Ministra w podobnych sprawach

Tytułowe 3xTAK to odpowiedzi jakich oczekuje Fundacja na trzy pytania zadane w piśmie, które dziś skierowałem do następujących adresatów:

1. Członkowie Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta

2. Bartłomiej Łukasz Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta

3. Nienke Feenstra, Prezes Zarządu ZPIFF INFARMA

4. Krzysztof Kopeć, Prezes PZPPF Krajowi Producenci Leków

5. Irena Rej, Prezes Izby Gospodarczej „FARMACJA POLSKA” 

6. Paulina Skowrońska, Dyrektor PIPFWM POLFARMED

7. Tomasz Wróbel – Prezes Zarządu OIGWM POLMED

8. Agnieszka Wiśniewska, Prezes Zarządu OPPM TECHNOMED

A jak brzmią te trzy pytania? Możecie się z nimi zapoznać czytając to dość zwięzłe pismo:

Inspiracją do tego pisma była cywilna odwaga Krzysztofa Kopcia, prezesa PZPPF Krajowi Producenci Leków. Publicznie pogratulowałem mu tej odwagi pod postem Fundacji na Linkedinie, a on odpowiedział “samokrytycznie”. Jak? Doczytacie w piśmie powyżej albo kliknijcie tutaj, żeby zobaczyć ten post na Linkedinie. I nie zapomnijcie też się odważyć i zalajkować – post i komentarz Pana Prezesa. A jak już się Wam naprawdę zbierze na odwagę, to… udostępnijcie.

Warto na jeszcze jeden wątek zwrócić uwagę. Może pamiętacie jak kilka dni temu Przewodniczący Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji w Senacie naszą petycję w sprawie braku uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych Ministra Zdrowia przesłał do… Ministra Zdrowia. Trzeba przyznać, że to była raczej niemiła niespodzianka.

Ale dla poprawy humoru teraz dobra informacja. Otóż pan Włodzimierz Czarzasty, wicemarszałek Sejmu, skierował właśnie petycję Fundacji w sprawie braku merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych Ministra Zdrowia (to trzeba powtarzać do skutku) do dalszego procedowania w Komisji do Spraw Petycji. Oznacza to dokładnie to, na co najbardziej osobiście liczyłem w całym przedsięwzięciu związanym z petycją, czyli zlecenie przygotowania opinii prawnej przez Biuro Analiz Sejmowych.

Takie opinie przygotowuje pracownik BAS (zwykle radca prawny) albo ekspert zewnętrzny (zdarza się, że nawet profesorowie wyższych uczelni). Zobaczymy, kto przygotuje opinię w naszej sprawie, będę informował na bieżąco. Trzymajcie kciuki!

A zamiast pozdrowień przyjmijcie życzenia – SPRAWIEDLIWYCH decyzji refundacyjnych!

“Checks&Balances” w praktyce: Senat przekazuje do Ministra Zdrowia petycję Fundacji w sprawie uporczywego braku merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych tego samego ministra. Ciekawe jak tym razem oceni siebie pan minister? Kolejne kroki stają się niezbędne.

Fundacja złożyła petycje do Sejmu i Senatu w sprawie uporczywego braku merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych Ministra Zdrowia. Tutaj pisałem o tych petycjach po raz pierwszy, a tutaj wskazałem, dlaczego petycja do Sejmu ma szanse zrobić różnicę.

Właśnie dostaliśmy odpowiedź z Senatu. 

O ile budzi uznanie szybkość działania, o tyle jego meritum jest klasycznym przykładem biurokratycznej spychologii.

Dobrze, że to nie z Senatem były związane nadzieje na posunięcie spraw do przodu, tylko z Sejmem.

Z drugiej strony Sejm może teraz skorzystać z senackiego wzoru postępowania i też przekazać petycję Ministrowi Zdrowia, żeby ten sam siebie ocenił, pogroził paluszkiem i nakazał zmianę postępowania. 

Aaa nie, czekajcie, już się przecież minister co najmniej sześć razy oceniał: dwa pisma bezpośrednio do Ministra Zdrowia, w tym list otwarty z 2020 r., pismo do ówczesnej premier Beaty Szydło, pismo do premiera Mateusza Morawieckiego, dwie interpelacje poselskie.

A każda ocena była celująca.

Zobaczymy co zrobi wicemarszałek Sejmu W. Czarzasty, bo to on decyduje co dalej z petycjami.

Pamiętacie koncepcję trójpodziału władzy: wykonawcza – ustawodawcza – sądownicza? Głównym jej celem była wzajemna kontrola i równowaga władz w państwie, czyli checks&balances. Właśnie widzimy jak koncepcja checks&balances działa w praktyce na przykładzie senackiej władzy ustawodawczej – w ogóle nie działa.

Do tego dochodzą jeszcze media jako czwarta władza – z nimi Fundacja już próbowała, w ogóle nie są zainteresowane, nawet opozycyjne:-). Pewnie ten temat nie ma potencjału. A może chodzi o to, kto ma kasę na reklamy i różne akcje promocyjne? 

Jeżeli tak, to z całego trój- a nawet czwórpodziału władz pozostaje jedna – WŁADZA KAPITAŁU.

Fundacja poprosiła o pomoc jak uświadomić Ministrowi Zdrowia konieczność merytorycznych uzasadnień decyzji refundacyjnych na setki milionów złotych. Oto efekty!

Ponad miesiąc temu Fundacja przedstawiła publicznie odpowiedź wiceministra M. Miłkowskiego na list otwarty Fundacji w sprawie braku uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych: o objęciu refundacją leków innowacyjnych i o podwyższeniu ceny leków refundowanych.

W swojej odpowiedzi Minister Zdrowia praktycznie nie odniósł się bezpośrednio do braku merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych, ale w uproszczeniu i parafrazując z języka urzędowego na polski (hej, to naprawdę trudne!) minister powiedział:

Jak się wam, obywatelu, nie podoba, to oddajcie sprawę do sądu administracyjnego, bo one są od rozstrzygania takich kwestii.

Łatwiej powiedzieć, a nawet sparafrazować, ale trudniej zrobić. Przecież Fundacja nie jest stroną ani nie została dopuszczona na prawach strony do żadnego postępowania refundacyjnego. 

Dlatego Fundacja poprosiła opinię publiczną o pomoc i wszelkie pomysły jak to zrobić. Bezpośrednia prośba o pomoc trafiła także do Polskiego Związku Pracodawców Przemysłu Farmaceutycznego – Krajowi Producenci Leków, Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA oraz dwóch organizacji pozarządowych: Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska i Warszawskiego Seminarium Aksjologii Administracji, które prowadzi projekt “Administracja pod kontrolą”. Osobiście dopytywałem też zaprzyjaźnionego eksperta prawnego, pana mecenasa Bartłomieja Kuchtę.

Fundacja nie będzie podawać autorów niżej opisanych pomysłów działań, pozostanie przy zagregowanym podziękowaniu wszystkim ludziom, którzy tak jak Fundacja i jej prezes chcieliby, aby decyzje o refundacji leków były bardziej przewidywalne i przejrzyste, a przez to sprawiedliwe, a którzy zechcieli wesprzeć dobrym słowem i pomysłem.  

Co można a czego nie warto robić na obecnym etapie w sprawie braku merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych? Oto lista, a dalej krótkie podsumowanie każdego punktu:

  1. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej doprowadzony do orzeczenia NSA.
  2. Interpelacje poselskie do Ministra Zdrowia.
  3. Petycja do Ministra Zdrowia. 
  4. Petycja do Sejmu.
  5. Petycja do Senatu.
  6. Wnioski o dopuszczenie do postępowań refundacyjnych.
  7. Wnioski do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego błędu.
  8. Zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków oraz naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej doprowadzony do orzeczenia NSA

Fundacja będzie kontynuować składanie wniosków o udostępnienie decyzji refundacyjnych w ramach Programu Monitorowania Decyzji Refundacyjnych. 

Dla niektórych wybranych postępowań Fundacja będzie składać wnioski szersze, obejmujące również inne dokumenty, np. protokoły z negocjacji zespołu negocjacyjnego, uchwały Komisji Ekonomicznej, notatki służbowe dla Ministra Zdrowia, rozstrzygnięcia Ministra Zdrowia z uzasadnieniem. W tych wybranych postępowaniach w razie całkowitego zakreślania uzasadnień i innych kluczowych informacji (tak jak to ma miejsce dotychczas) Fundacja złoży skargi na decyzje odmowne Ministra Zdrowia i zawalczy o poprawę przejrzystości tym razem aż do ostatecznego etapu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Doświadczenie 19 postępowań ze skarg Fundacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym uczy, że uwzględnienie skargi przez WSA i uchylenie zaskarżonej decyzji nie zawsze oznacza rzeczywistą wygraną! W sumie rzeczywiście zdarzało się, że Sąd Wojewódzki uchylał decyzje Ministra Zdrowia z innych powodów niż wskazane w skargach Fundacji. Czasami wyglądało to trochę tak, jakby Minister Zdrowia (jego urzędnicy) z premedytacją popełniał błędy, które następnie wychwytywał Sąd Wojewódzki i na tej podstawie uchylał decyzje zwracając je do ponownego rozpatrzenia przez Ministra Zdrowia. Mijały kolejne miesiące, a zakres udostępnianej informacji wcale nie ulegał poprawie. 

Teraz Fundacja jest gotowa na zmianę podejścia: nawet w sytuacji, gdy Sąd Wojewódzki uchyli decyzję, ale będą podstawy do złożenia skargi kasacyjnej, to taką skargę Fundacja złoży. 

Polacy zasługują na merytorycznie uzasadnione decyzje refundacyjne, którymi Minister Zdrowia wypełnia obowiązujące go przepisy prawa.

Interpelacje poselskie do Ministra Zdrowia

Fundacja kontaktowała się z posłami i posłankami z obszaru województwa małopolskiego, z kilkoma z nich się spotkała, podjęła też próby zainteresowania tematem posłów z sejmowej Komisji Zdrowia. Uzyskała kilka obietnic złożenia interpelacji w sprawie braku merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych. Z tej wielogodzinnej pracy są dwa konkretne efekty: interpelacja nr 12989 złożona 16.10.2020 przez posłankę Marcelinę Zawiszę “w sprawie wdrożenia postanowień dyrektywy przejrzystości w odniesieniu do decyzji refundacyjnych” oraz interpelacja nr 15794 złożona 30.11.2020 przez posłankę Agnieszkę Ścigaj “w sprawie wydawanych decyzji refundacyjnych”. Każda z tych interpelacji doczekała się odpowiedzi Ministra Zdrowia, które zostały szerzej omówione we wpisie Fundacji tutaj. Nigdy dość podziękowań dla obu pań posłanek, więc jeszcze raz dziękuję.

Każdy, kto przeczyta odpowiedzi Ministra Zdrowia, zobaczy, że twierdzi on nadal, że spełnia wymogi przepisów prawa, a do zapewnienia przejrzystości całkowicie wystarczają kryteria obejmowania refundacją w art. 12 ustawy o refundacji leków. 

Jak mawiał klasyk, nikt nie przekona nas, że to czarne jest białe. Nikt nie przekona Fundacji i mnie piszącego te słowa, że przejrzystość decyzji refundacyjnych zapewniają identyczne w każdej decyzji pozytywnej merytoryczne” kopiuj-wklej uzasadnienia ze sparafrazowanym art. 12 ustawy o refundacji. Dlatego Fundacja wysłała petycje do Sejmu i Senatu, o których krótko jest napisane poniżej, a więcej we wpisie tutaj.

Petycja do Ministra Zdrowia

W zasadzie petycja byłaby powtórzeniem listu otwartego, który Fundacja skierowała już do Ministra Zdrowia i uzyskała odpowiedź. Nie ma sensu powtarzanie działania tylko pod inną etykietą. Lepiej, jeśli Fundacja skupi się na nowych działaniach, które dają większe szanse na sukces.

List otwarty i odpowiedź Ministra Zdrowia zostały opublikowane i omówione przez Fundację – odpowiednio tu tu.

Petycje do Sejmu i Senatu

O ile potencjał petycji do Ministra Zdrowia Fundacja wykorzystała w formie listu otwartego, o tyle uważna lektura działań podejmowanych w odpowiedzi na różne petycje przez Sejm i Senat pokazuje, że może to być tzw. game changer. 

Fundacja zauważa, że zarówno Kancelaria Sejmu jak i Senatu korzystają z opinii odpowiednich biur legislacyjnych, a sprawowanie funkcji kontrolnej przez władzę ustawodawczą nad władzą wykonawczą było ostatnio przedmiotem bardzo intensywnych debat z udziałem największych prawniczych autorytetów w ramach równowagi władz (z ang. balance of powers).

Stąd Fundacja wiąże duże nadzieje z oboma złożonymi petycjami, a o mechanizmie i przyczynach tych nadziei wkrótce napiszemy szerzej

Dalsze działania z listy

Te dalsze działania Fundacja traktuje jako otwarte opcje w razie gdyby petycje do Sejmu i Senatu jednak nie dały rezultatu. 

Tymczasem trzymajmy kciuki za powodzenie petycji!

Fundacja składa petycję do Sejmu i Senatu w reakcji na podtrzymane w odpowiedziach na interpelacje poselskie przekonanie Ministra Zdrowia, że nie musi uzasadniać merytorycznie pozytywnych decyzji o obejmowaniu refundacją nowoczesnych i bardzo drogich leków innowacyjnych.

Kolejny krok na ścieżce działań wobec Ministra Zdrowia w obliczu braku merytorycznych uzasadnień nie dał rezultatu. Dwie interpelacje poselskie zasłużyły na zwyczajową odpowiedź “Pomidor”. Fundacja składa więc petycję do Sejmu i Senatu. Ale po kolei.

W październiku 2020 r. Fundacja podjęła intensywne starania, aby sprawą braku merytorycznych uzasadnień decyzji Ministra Zdrowia o refundacji leków na setki milionów złotych zainteresować polityków. Jako Prezes Fundacji wykonałem sporo telefonów i odbyłem kilka spotkań głównie z posłankami i posłami z regionu krakowskiego.

Przy każdym kontakcie pokazywałem list otwarty Fundacji do Ministra Zdrowia, który już znacie (a jeśli nie znacie, to kliknijcie tutaj). 

Udało mi się przekonać do złożenia interpelacji dwie posłanki: panią Marcelinę Zawiszę (tu szczególne słowa uznania dla pana Jerzego Przystajko, asystenta posłanki) i panią Agnieszkę Ścigaj. Ponawiam podziękowania za odwagę w walce o sprawiedliwe decyzje refundacyjne i, co tu dużo mówić, po prostu sprawiedliwe państwo – DZIĘKUJĘ.

Podaję linki na stronie Sejmu do obu interpelacji: posłanki M. Zawiszy i posłanki A. Ścigaj, a także publikuję je poniżej.   

Zestawiłem obie interpelacje, bo dotyczyły zbliżonego wątku, chociaż skrupulatny umysł zauważyłby różnice w pytaniach, na które posłanki oczekiwały odpowiedzi Ministra Zdrowia. 

To teraz zobaczcie odpowiedzi na jedną i drugą interpelację:

Znaczna część odpowiedzi Ministra jest identyczna w obu pismach.

Minister powtarza twierdzenia o tym, że wszystko robi zgodnie z prawem, czego potwierdzeniem ma być to, że sądy nie czyniły Ministrowi żadnych zarzutów z powodu braku uzasadnień merytorycznych pozytywnych decyzji refundacyjnych, a więc niespełniania art. 107 par. 3 kodeksu postępowania administracyjnego w powiązaniu z art. 12 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 5 ustawy o refundacji leków. 

Problem jednak polega na tym, że żaden sąd uzasadnień decyzji pozytywnych nie analizował, bo żaden wnioskodawca (firma farmaceutyczna lub jej pełnomocnik) nie skarżyli i nigdy nie będą skarżyć pozytywnych decyzji Ministra Zdrowia…

Fundacja jest przekonana, że Minister z uporem godnym lepszej sprawy a na pewno niegodnym tak wysokiego urzędu Rzeczypospolitej broni oczywiście przegranej sprawy. Nie sposób zgodzić się z niearystotelesowską logiką Ministra i przyjąć, że przy 13 kryteriach w art. 12 ustawy o refundacji leków jedyna odnosząca się do nich część uzasadnienia decyzji pozytywnej o objęciu leku refundacją będzie mało ambitnym przekształceniem tego przepisu, i to wklejanym w IDENTYCZNEJ formie do KAŻDEJ decyzji pozytywnej o objęciu refundacją.

Art. 12 w ustawie o refundacji leków.                                                       

Mało ambitne przekształcenie art. 12 wklejane w IDENTYCZNEJ formie do KAŻDEJ decyzji pozytywnej o objęciu leku refundacją.

Takie jak poniżej jest uzasadnienie we wszystkich pozytywnych decyzjach o podwyższeniu ceny leku refundowanego, do których dotarła Fundacja. 

W jaki sposób można by uznać za zgodne z prawem odstępowanie od uzasadnienia pozytywnej decyzji o podwyższeniu urzędowej ceny zbytu leku refundowanego (z powołaniem na art. 107 par. 4 kodeksu postępowania administracyjnego), kiedy oczywiste są sporne interesy stron, czyli firmy farmaceutycznej składającej wniosek o podwyższenie ceny i innych firm, które mają leki refundowane w tym samym trybie refundacji. Oni konkurują o ten sam budżet – ile więcej uzyska jedna firma, tyle mniej pozostanie do podziału pomiędzy pozostałe. O tym, że budżet na refundację jest ograniczony, kogo jak kogo ale Ministra Zdrowia na pewno nie trzeba przekonywać.

Tylko wtedy, gdyby budżet na refundację był nieograniczony, można byłoby uznać, że faktycznie decyzja o podwyższeniu ceny leku refundowanego to taka niesporna decyzja administracyjna jak chociażby wydanie dowodu osobistego. Wnioskodawca złożył poprawnie wypełniony wniosek, podpisał, co trzeba dołączył, to dostaje to, czego zażądał. I co tu jeszcze uzasadniać? [sarkazm]

 

Więcej szczegółów na ten temat w artykule “Czy Minister Zdrowia powinien uzasadniać merytorycznie decyzje o finansowaniu bardzo drogich leków innowacyjnych? Wyniki kontroli społecznej decyzji o obejmowaniu leków refundacją”, opublikowanym 13 grudnia 2020 r. w ramach projektu “Administracja pod kontrolą”, prowadzonego przez Warszawskie Seminarium Aksjologii Administracji. Ta organizacja skupia specjalistów w dziedzinie prawa administracyjnego, wśród których jest prof. Zbigniew Cieślak, doktor habilitowany nauk prawnych, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, członek Państwowej Komisji Wyborczej, profesor i kierownik katedry Nauki Administracji i Ochrony Środowiska Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członek Rady Służby Publicznej, członek Rady Krajowej Szkoły Administracji Publicznej.

W tym kontekście szczególnie buńczucznie i groteskowo brzmi ten fragment odpowiedzi Ministra Zdrowia nt. “walorów edukacyjnych”:

Wam też się zaufanie pogłębiło? Uff, to bardzo dobrze. Może dacie znać Ministrowi?

Nie, tu nie da się żartować. Te sprawy są śmiertelnie poważne, bo dotyczą dostępu do leków, które bezpośrednio determinują szanse pacjentów na wyzdrowienie, uniknięcie nieodwracalnych zmian chorobowych, a w końcu uniknięcie przedwczesnej śmierci.

Wobec takich odpowiedzi Ministra Zdrowia na dwie niezależne interpelacje poselskie Fundacja złożyła dwie petycje w tej sprawie, oddzielnie do Sejmu Senatu

Merytorycznie obie petycje są identyczne, więc poniżej publikuję jedną z nich. 

Gdyby ktoś z Was chciał pomóc tej słusznej Sprawie dobrym słowem, radą czy czymś więcej, zachęcam do kontaktu. Razem możemy więcej i szybciej, ale samotny wilk też póki co daje radę pchać Sprawę do przodu.

“Bez merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji o objęciu refundacją drogich leków innowacyjnych całe HTA w Polsce, Agencja, Rada Przejrzystości są JEDNYM WIELKIM MISIEM …ale nie na skalę naszych możliwości, tylko ambicji. Liczę na to, że nie tylko moje ambicje są większe…”

To akurat są słowa, których prezes Fundacji nie zdążył wprost wypowiedzieć w ciągu 20 minut prezentacji na VIII Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej organizowanej przez prof. E. Nowakowską i doc. K. Kusa z Poznania.

Te słowa wraz z wynikami analizy jakości uzasadnień decyzji refundacyjnych Ministra Zdrowia są w prezentacji, którą Fundacja udostępnia tutaj i poniżej.

Na konferencji nie zdążyłem jeszcze omówić zdania ze slajdu 18, które powinno dać nadzieję menedżerkom i menedżerom mniejszych firm farmaceutycznych, którzy dzisiaj bywa, że odbijają się od ministerstwa jak od ściany. Zobaczcie sami cytat z sędziego Johna W. Salmonda:  

Otóż dzięki analizie publicznie dostępnych merytorycznych uzasadnień decyzji refundacyjnych nawet tak “pojemne” pojęcia jak “konkurencyjność cenowa” można wypełnić obiektywną treścią. Tak, to jest możliwe, tylko trzeba przejść pierwszy próg: doprowadzić Ministra Zdrowia do merytorycznych uzasadnień pozytywnych decyzji refundacyjnych. 

I nie dajmy już sobie wmawiać, że w Polsce niet prieciediensa. W administracji jego rola została nawet wzmocniona od 1 czerwca 2017 r., kiedy weszła w życie nowelizacja art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, na mocy której “organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym”.

Dotychczasowa uznaniowość i nieprzewidywalność decyzji refundacyjnych odzwierciedla quasi-absolutną władzę Ministra Zdrowia nad tym obszarem i skutkuje tym, że niektóre leki są refundowane, ale jest też wiele leków, które nie są refundowane. I nie sposób tego rozgraniczenia uzasadnić w oparciu o oficjalne kryteria ustawowe. Każdy, kto uważa, że jest to niesprawiedliwe, powinien wspierać działania Fundacji. 

Możesz to zrobić dobrą radą lub pomocą prawną, zgłaszając niesprawiedliwe potraktowanie, którym Fundacja powinna się zająć. Możesz też wspierać Fundację finansowo wpisując w treści przelewu “Darowizna na cele statutowe”. Dane do przelewu w zakładce Kontakt.

Biorąc pod uwagę dosyć wysoki poziom obaw wśród organizacji pacjentów i firm farmaceutycznych przed działaniami odwetowymi ze strony urzędników Ministerstwa Zdrowia, Fundacja deklaruje, że w zakresie dopuszczalnym przez przepisy prawa zachowa w poufności dane darczyńców fizycznych i prawnych. W przypadkach takich jak darowizna firmy Allergopharma-Nexter związana ze sfinansowaniem konferencji prasowej “Czy Minister Zdrowia jest władcą absolutnym refundacji w Polsce?” Fundacja nadal będzie informować o takim finansowaniu i kto je zapewnił.

Jeszcze jednego wątku nie poruszyłem w trakcie wystąpienia na konferencji w Poznaniu. Chodzi o odpowiedź na pytanie czy “nie może pan odpuścić?” Takie pytanie zadał przypadkowy przechodzień, gdy prokurator Południowego Dystryktu Nowego Jorku, Chuck Rhoades, zwrócił mu uwagę, że nie posprzątał po psie. Sami zobaczcie, jak wyglądała odpowiedź – wystarczy kliknąć obrazek, aby obejrzeć całą 3-minutową scenę (źródło https://www.youtube.com/watch?v=E1OxEau2OS4). Miłego oglądania!

Minister Zdrowia załatwia nasz wniosek w rekordowe 20 dni, ale jak nie uzasadniał merytorycznie decyzji refundacyjnych, tak dalej nie uzasadnia. O tym i nie tylko prezes Fundacji będzie mówił na konferencji 20 listopada 2020 o 17:20. Zarejestruj się!

Tak, to jest prawdziwy REKORD! Ale po kolei aż do sedna.

Przez prawie 4 lata realizując dziesiątki wniosków Fundacji Minister Zdrowia zwykle przedłużał 14-dniowy termin realizacji wniosku ze względu na rozmaite konieczności analizowania pod kątem żądania strony, tak jak we wszystkich pismach “przedłużeniowych” z tego roku:

W tym najświeższym przykładzie Fundacja dostała więc wnioskowane decyzje we czwartek, 12.11.2020, po 20 dniach.

Łącznie 14 decyzji dla 8 leków (nazw handlowych), z czego 10 to decyzje o objęciu refundacją, 3 – o podwyższeniu urzędowej ceny zbytu, a jedna dotyczy skrócenia okresu obowiązywania decyzji.

Wkrótce te decyzje znajdą się w DecyBazie i będziecie je mogli dokładnie sprawdzić. Na teraz jest jeden wniosek: Minister Zdrowia nadal nie uzasadnia merytorycznie decyzji pozytywnych o objęciu leku refundacją, o podwyższeniu ceny leku refundowanego, a także o skróceniu okresu obowiązywania decyzji. W tym ostatnim przypadku Minister działał na wniosek firmy i odstąpił od uzasadnienia decyzji, bo “w całości uwzględnił żądanie strony”. Tymczasem ta decyzja skutkowała brakiem w refundacji leku, który nie miał refundowanych odpowiedników! Czy można oczekiwać merytorycznego rozpoznania tej sprawy i analizy konsekwencji dla pacjentów braku leku w refundacji?

O tych wątkach i nie tylko będę mówił 20.11.2020 o godz. 17:20 w trakcie VIII Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej „Farmakoekonomika szansą na zbilansowanie wydatków systemu opieki zdrowotnej w Polsce” w ramach wystąpienia zatytułowanego “Analiza praktyki uzasadniania decyzji dotyczących refundacji leków w Polsce – jak doprowadzić do merytorycznego uzasadniania decyzji pozytywnych?”.

Niemal zaraz po moim wystąpieniu rozpocznie się 10-minutowa dyskusja. Gorąco zachęcam do odważnego formułowania opinii i zadawania nawet najtrudniejszych pytań. 

Program konferencji dostępny jest tutaj. Pod tym linkiem można się bezpłatnie zarejestrować. Lepiej zróbcie to od razu, bo oficjalny termin zgłaszania uczestnictwa mija 15.11.2020. 

[Po cichu powiem Wam, że mam zapewnienie od organizatorów, że zgłoszenia po 15.11.2020 też przyjmą;-).]

Minister zachęca Fundację do skierowania braku merytorycznych uzasadnień decyzji refundacyjnych do sądu administracyjnego. Tylko jak to zrobić w sprawach, gdzie Fundacja nie jest stroną ani dopuszczona na prawach strony?

Pamiętacie list otwarty Fundacji do nowego Ministra Zdrowia, pana Adama Niedzielskiego, w sprawie braku merytorycznych uzasadnień decyzji pozytywnych o obejmowaniu refundacją leków innowacyjnych, a także odstępowania od uzasadnienia decyzji o podwyższeniu ceny leków refundowanych? Fundacja właśnie dostała odpowiedź sygnowaną przez podsekretarza stanu ds. leków, Macieja Miłkowskiego. Pełny tekst odpowiedzi jest dostępny tutaj.

Wprawdzie odpowiedź podpisał ten sam podsekretarz stanu, który sygnował wcześniejszą odpowiedź w tej sprawie, ale charakter tej odpowiedzi jest diametralnie inny.

Dla chętnych Fundacja udostępnia całą historię podnoszenia przez nią tematu braku merytorycznych uzasadnień decyzji refundacyjnych (wystarczy kliknąć tekst na czerwono aby otworzyć dany dokument):

2017-07-21 Fundacja pyta min. K. Radziwiłła o odstępowanie od uzasadnień decyzji o podwyższeniu ceny leku refundowanego.

2017-08-11 Odpowiedź MZ; wyłącznie przytoczone przepisy bez odniesienia do wątków merytorycznych.

2017-10-03 Fundacja prosi min. M. Czecha o doprecyzowanie czy podziela odpowiedź z 11.08.2020.

2017-11-17 Fundacja prosi premier B. Szydło o zajęcie się sprawą odstępowania od uzasadnienia decyzji o podwyższeniu ceny leków refundowanych.

2017-11-23 Pismo Fundacji przekazane Ministrowi Zdrowia z prośbą o udzielenie odpowiedzi.

2017-12-13 Odpowiedź podsekretarza stanu M. Czecha, ponownie przytoczone przepisy wzbogacone o bezpośredni adres do prezesa Fundacji.

2017-12-18 Fundacja występuje do Najwyższej Izby Kontroli.

2018-01-16 NIK odpowiada, że “będzie miała na uwadze przekazane informacje”.

2017-12-18 Fundacja występuje do Rzecznika Praw Obywatelskich.

2018-01-08 RPO odpowiada, że “nie sprawuje bezpośredniego i merytorycznego nadzoru nad działalnością Ministra Zdrowia” i “ma nadzieję, że zechce Pan zrozumieć kompetencje i ograniczenia działania Rzecznika”. Rozumiemy? Ależ oczywiście, że rozumiemy!

2019-10-07 Fundacja prosi premiera M. Morawieckiego o skorygowanie błędnego postępowania Ministra Zdrowia, które polega na braku merytorycznych uzasadnień decyzji pozytywnych o objęciu leków refundacją i o podwyższeniu ceny. 

2019-10-15 Pismo Fundacji przekazane Ministrowi Zdrowia.

2019-11-07 (doręczone 2019-11-25) Odpowiedź podsekretarza stanu w MZ, M. Miłkowskiego; sporo przytoczonych przepisów wraz z zarzutami niedziałania w interesie publicznym (niestety należy skonstatować, że taka retoryka w stylu “A u Was biją Murzynów” nie zmienia NIC w przedstawianych przez Fundację zastrzeżeniach merytorycznych).

2019-11-29 Odpowiedź Fundacji wraz z oświadczeniem jej prezesa.

2020-09-11 Fundacja wysyła list otwarty do nowego Ministra Zdrowia.

2020-10-13 Fundacja otrzymuje odpowiedź podsekretarza stanu M. Miłkowskiego; bardzo merytoryczna, z uznaniem roli kontrolnej partnerów społecznych Ministra Zdrowia i elegancką zachętą Fundacji do wystąpienia na drogę sądowo-administracyjną.

Nie jest rolą Fundacji rozstrzygać, jaki wpływ na ewolucję charakteru odpowiedzi ministra M. Miłkowskiego miała niedawna akcja spotkań prezesa Fundacji z posłankami i posłami oraz ich zainteresowanie tematem. Ważne, że Fundacja uzyskała cztery deklaracje gotowości złożenia interpelacji w tej sprawie, część z nich wstrzymana w oczekiwaniu na odpowiedź Ministra na list otwarty. Część polityków mogła zapewne deklarować złożenie interpelacji, aby “załatwić petenta”. Być może inni zobaczyli później, że podmioty wspierające finansowo ich lub ich partie nie tego oczekują? Zobaczymy już wkrótce po reakcji na ten wpis, który Fundacja przekaże reprezentantom Narodu.

Fundacja rozmawiała wyłącznie z posłankami i posłami opozycji i ich współpracownikami, chociaż list otwarty wysłała do posłów każdej opcji z wybranego obszaru.

Wydaje się, że to opozycji powinno zależeć na tym, żeby mieć czym merytorycznie działać, a tu dostają przecież za darmo bardzo dobry, jednoznaczny, merytoryczny temat. Jeden z rozmówców Fundacji spytał retorycznie: skoro kiedyś przejmiemy władzę, to po co mamy sobie ograniczać możliwości zbijania kapitału politycznego na decyzjach o wydawaniu 13 mld złotych środków publicznych? Ukłony za szczerość, chociaż Fundacja nie pochwala takiej dbałości o interes przyszłej władzy ze strony obecnej opozycji kosztem SPRAWIEDLIWYCH decyzji wpływających na życie i zdrowie obywateli Polski.

Widzicie to? Nawet tylko trochę bardziej merytorycznie uzasadnione decyzje refundacyjne miałyby nadmiernie ograniczyć uznaniowość, którą najłatwiej przekuwa się w kapitał polityczny. Fundacja uważa, że tylko decyzje merytorycznie uzasadnione w oparciu o kryteria ustawowe mogą być uznane za SPRAWIEDLIWE, czyli także być przewidywalne. 

Merytoryczne uzasadnienia decyzji refundacyjnych są wymagane przez kodeks postępowania administracyjnego i jest wysoce wątpliwa możliwość odstępowania od uzasadnień pod pretekstem uwzględnienia w całości żądania strony. 

Zwróćmy uwagę, że przy dozie kreatywności podobnej do tej z decyzji pozytywnych o podwyższeniu ceny można by przyjąć, że Minister Zdrowia spełnia w całości żądanie strony również przy decyzjach pozytywnych o objęciu refundacją. Wtedy w tych decyzjach także zamiast dotychczasowych uzasadnień z kalendarium i kopiuj-wklej z art. 12 ustawy o refundacji minister mógłby zastosować formułkę o odstąpieniu od uzasadnienia na podstawie art. 107 par. 4 Kpa. A jednak nie posuwa się aż tak daleko w odstępowaniu od uzasadnień decyzji. 

Co do wartości uzasadnień tworzonych metodą kopiuj-wklej, ostatnio Sąd Najwyższy uchylił wyrok, gdzie istotne wątpliwości wzbudził sposób uzasadnienia Sądu Apelacyjnego, który w całości “przekleił” lub przepisał do uzasadnienia wyroku treść pisma powoda (łącznie z literówkami).

W związku z otrzymaną od Ministra Zdrowia odpowiedzią na list otwarty Fundacja zwróciła się z prośbą o pomoc prawną lub finansową do dwóch organizacji branżowych przemysłu farmaceutycznego, których członków decyzje refundacyjne dotyczą bezpośrednio:

Prośby o pomoc prawną Fundacja złożyła także do dwóch organizacji pozarządowych:

Jeżeli możesz zaproponować, co zrobić prawnie w takiej sytuacji lub w jakikolwiek inny sposób pomóc, Fundacja zachęca do kontaktu: napisz maila kontakt@dlaprzejrzystosci.pl lub zadzwoń +48 503 376 384. Domyślnie wszelki taki kontakt Fundacja zachowuje w poufności, chyba, że wyrazisz zgodę na upublicznienie. 

Fundacja będzie informować o rozwoju sytuacji.